| |
Bilgi Edinme İşlemleri
 Bilgi Bilgi Edinme Hakkı
Kanun Uygulaması Hakkında
Başvuru Formu
Bilgi Edinme Hakkı Nedir
Kanun Uygulaması Hakkında
Bilinmesi Gerekenler
Hangi kamu kurumlarından bilgi istenebilecek ?
1- Merkezi idare kapsamındaki kamu idareleri ile bunların bağlı,
ilgili veya ilişkili kuruluşları.
2- Köyler hariç olmak üzere mahalli idareler ve bunların bağlı ve
ilgili kuruluşları ile birlik veya şirketleri.
3- T.C. Merkez Bankası, İMKB ve üniversiteler de dahil olmak
üzere kamu tüzel kişiliğini haiz olarak enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon
ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşları.
4- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.
Kamu kurumlarından ne tür bilgiler istenebilir ?
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere
ilişkin olmalıdır. Bu ifadede yer alan bilgi ve belgenin ne olduğu çok
önemli olup, her iki kavram da kanunda açıklanmıştır. Kanunun üçüncü
maddesinin (c ) ve (d) bendinde yapılan tanımlar şu şekildedir:
Bilgi : Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan
bu kanun kapsamındaki her türlü veri.
Belge : Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu kanun
kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf,
teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü
bilgi, haber ve veri taşıyıcıları."
Yukarıda yer alan bilgi ve belgenin tanımlarında da görüleceği üzere
kamu kurumlarının ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması
gereken her türlü bu kapsamda ilgili kurumlardan istenebilecektir.
İstenebilecek bilgi ve belgelere ilişkin örnekler aşağıda yer
almaktadır.
1- KPSS soruları talep edilebilecek: ÖSYM tarafından sadece ÖSS
soruları kamuoyuna açıklanmaktadır. Ancak, tüm kamu personelinin girdiği
KPDS, memur olmak isteyen adayların girdiği KPSS, üniversite akademik
personelinin girdiği ÜDS, yine yüksek lisans ve doktora programlarına
girişlerde aranan LES gibi onlarca sınavda ÖSYM tarafından
yapılmaktadır. Bu sınav soruları ÖSYM, tarafından açıklanmamasına rağmen
piyasada sadece bu sınav sorularından oluşan onlarca kitap
bulunmaktadır. İşte Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile bu soru ve cevaplar
ÖSYM'den istenebilecek.
2- Boş kadro olup olmadığı sorgulanabilecek: Kamu personeline
ilişkin istatistiki veriler sır olarak bilinir. Bu nedenle Türkiye'de
halihazırda kaç kişinin maaş aldığı, ücret dilimlerine göre kamu
personeli sayısı, bir kurumda istenen unvanda boş kadro olup olmadığı
bilinmemektedir. Örneğin istifa sonrası dönüş yoluyla eski memuriyet
kadrosuna dönmek isteyen bir kişinin atanacağı unvanda boş kadro olup
olmadığını öğrenmesi 23.04.2004 tarihi itibariyle mümkün değildir.
Ancak, bugün itibariyle bu mümkündür. Yine bilimsel araştırmalarda
bulunmak isteyen akademik personelin kamu kurumlarından alamadıkları
bilgiler de bu Kanun çerçevesinde istenebilecek.
3- Bakanlara verilen bilgi notları istenebilecek: Kamu
kurumlarının bilgilendirici mahiyette hazırladıkları ve bakanlara
verilen bilgi notları, teklif ve tavsiyeler dahi eğer aksi
kararlaştırılmamış ise bilgi edinme kapsamındadır.
4- Danıştay ve Yargıtay kararları istenebilecek: Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbi, mali, hukuki ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya
da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas
teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır. Yönetmeliğin
37'nci maddesinde yer alan bu hükme göre konusu veya tarih sayısı açık
olarak belirtilmek kaydıyla Danıştay, Yargıtay, Sayıştay kararları, YÖK
kararları, Devlet Personel Başkanlığı Görüşleri, Maliye Bakanlığı
görüşleri, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün derlediği istatistiki
bilgiler ve diğer kamu kurumlarınca verilen teknik, tıbbi, bilimsel ve
kültürel görüşler istenebilecektir.
5- Yargı denetimi dışında kalan işlemlere ilişkin bilgi
istenebilecek: Kanunun 15'inci maddesi gereğince yargı denetimine açık
olmayan örneğin Yüksek Askeri Şûrâ kararlarından kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar,
istenebilecektir.
6- Sivil ve askeri istihbarata ilişkin bilgilerin bir kısmı
istenebilecek: Kanunun 18'inci maddesi gereğince sivil ve askerî
istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır. Ancak, bu bilgi ve belgeler
kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise,
istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı
içindedir. Buna göre, güvenlik soruşturması sonucu hangi nedenden dolayı
olumsuz çıktığı açıklanmayan ama göreve alınmayan veya görevine son
verilen kişiler kanun çerçevesinde bu bilgileri isteyebileceklerdir.
Kamu kurumlarından hangi bilgiler istenemeyecek ?
Genel olarak devletin güvenliğine, emniyetine, ülkenin ekonomik
çıkarına, kişinin çalışma hayatına ve mesleki onuruna ilişkin olan bu
konudaki istisnalar kanunda sayılmış olup, bunlar 11 başlık altında
toplanabilir.
1- Açıklanması hâlinde devletin emniyetine, dış ilişkilerine,
millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler.
2- Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep
olacak bilgi veya belgeler.
3- Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler.
4- Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili .
5- Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde; suç
işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da
suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye
düşürecek, yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek, hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını
ihlâl edecek, nitelikteki bilgi veya belgeler.
6- Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile
özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik
değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler.
7- Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler.
8- Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler
ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler.
9- Tavsiye ve mütalaa talepleri.
10- Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya belgeler. (Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır)
11- Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Başvurular nasıl yapılacak ?
Bilgi edinme hakkı kanunu çerçevesindeki başvurular kamu kurumlarına
dört şekilde yapılabilir.
1- Yönetmelik ekinde yayımlanan örnek dilekçe,
2- Okunaklı ve anlaşılır şekilde yazılmış (daktilo veya
bilgisayar çıktısı olması zorunlu değildir) bir dilekçe,
3- E-mail
4- Faks
Başvuruda bulunacak kişilerin dilekçesinde neler olmalıdır ?
Bilgi edinme başvurusunda başvuru sahibi gerçek kişi ise, 1- Başvuru
sahibinin adı ve soyadı, 2- İmzası, 3- Oturma yeri veya iş adresini;
Başvuru sahibi tüzel kişi ise 1- Tüzel kişinin unvanı 2- Adresi, 3-
Yetkili kişinin imzasını, 4- Yetki belgesini içeren, dilekçe ile istenen
bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
Bilgi veya belgeye erişimin kısa sürede sağlanabilmesi amacıyla,
istenen bilgi veya belgenin konusu, varsa tarihi, sayısı ve kurum veya
kuruluşun hangi biriminden istendiği ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar
dilekçede belirtilir.
E-mail veya Faks yoluyla bilgi isteme :
Yönetmeliğin 10'uncu maddesi gereğince; kişinin kimliğinin ve
imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka
bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik
ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilmektedir. E-postayla
yapılacak başvurularda, başvuru sahibince verilecek T.C. kimlik
numarası, bilgi edinme yetkilisi tarafından sorgulanacaktır.
1- Vatandaşlar için : Vatandaşlar tarafından elektronik posta
yoluyla yapılacak başvurularda, başvuru sahibinin adı ve soyadı, oturma
yeri veya iş adresine ilave olarak kimlik doğrulama amacıyla
kullanılacak T.C. kimlik numarası belirtilmek suretiyle, sadece istenen
bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşun bilgi edinme biriminin
elektronik posta adresine ve yönetmelik ekinde yer alan form doldurulmak
suretiyle yapılacaktır.
2- Tüzel kişiler için : Tüzel kişiler tarafından elektronik posta
yoluyla yapılacak başvurular, tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili
kişinin T.C. kimlik numarası belirtilmek suretiyle ve yetki belgesiyle
birlikte, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşun bilgi
edinme biriminin elektronik posta adresine ve yönetmelik ekinde yer alan
doldurulmak suretiyle yapılacaktır. Yetki belgesi uygun elektronik
araçlarla elektronik ortama aktarılarak gönderilir.
Başvuru dilekçeleri faks yoluyla da, kurum ve kuruluşlara
gönderilebilir. Ancak faks yoluyla yapılacak başvurularda ayrıca, gerçek
kişiler ile tüzel kişiliği temsile yetkili kişilerin T.C. kimlik
numaraları belirtilir.
Taşrada bulunanlar başvurularını nereye yapacaktır ?
Merkezi idarenin taşra teşkilatında bulunan bilgi veya belgelere
ilişkin başvurular, valilik veya kaymakamlığa bağlı olarak faaliyette
bulunan bilgi edinme yetkililerine veya taşra teşkilatında bulunan
ilgili birimlere yapılır. Buna göre İl Milli Eğitim Müdürlüğünden
alınabilecek bir bilgi için İl Milli Eğitim Müdürlüğüne, il düzeyindeki
bir bilgi için ise Valilikteki bilgi edinme yetkililerine
başvurulacaktır. Valilik ve kaymakamlıklarda bulunan bilgi edinme
birimleri, merkez teşkilatını ilgilendiren konularda kendilerine yapılan
başvuruları ilgili idareye gönderir ve durumu başvurana bildirir.
Zamanından önce bir bilgi istenebilir mi ?
Belli bir tarihte açıklanacağı, duyurulacağı önceden belirtilmiş
olup, zamanından önce açıklanması halinde kamu yararını zedeleyecek veya
kişisel menfaat temin etmek için kullanılabilecek bilgi veya belgeler,
belirtilen tarihten önce açıklanamaz, erişimi sağlanamaz. Bu çerçevede,
örneğin ÖSYM tarafından açıklanma tarihi belirtilmiş bir sınav sonucu
için bu tarihten önce bilgi istenemeyecektir. Yine atölye çalışmaları
yürütülen ve taslak aşamasında olan Kanun, yönetmelik, kararname,
yönetmelik, genelge çalışmaları önceden ilgili kurumlardan
istenemeyecektir.
Daha önce açıklanan veya yayımlanan bilgiler istenebilecek midir ?
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya kitap, broşür, ilan ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurusuna
konu olamaz. Ancak, belirtilen yollarla kamuoyuna açıklanmış veya kurum
ve kuruluşlarca elektronik ortamda (internette) yayımlanmış kamunun
erişimine açık bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilecektir.
Bilgi edinme yetkilileri başvuru sahiplerine yardım etmekle
yükümlüdür
Bilgi edinme birimlerinde görevli personel, bilgi edinme
başvurusunda bulunan kişilere yol göstermekle ve Kanun kapsamında sahip
oldukları hakları kullanabilmeleri için yardımcı olmakla yükümlüdür.
Görevli personel bu amaçla, dilekçe veya formlardaki şekil
noksanlıklarını başvuru sahiplerine başvuru anında belirtir ve bunların
nasıl giderileceği konusunda yol gösterir.
Bilgi edinme başvurularının kabulü, değerlendirilmesi ve işleme
konulması
Başvuru dilekçeleri veya formları, kurum ve kuruluşların bilgi
edinme birimleri tarafından kabul edilecektir. Bilgi edinme birimleri,
başvuru dilekçelerinde istenen bilgilerin bulunup bulunmadığının
kontrolünü yaptıktan sonra bunların evrak kayıtlarını yaparak hazır
bulunmaları koşuluyla başvuru sahiplerine, başvurunun tarih ve sayısını
gösteren bir makbuz verir. Kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri
dışındaki herhangi bir birimine ulaşan başvuru dilekçeleri veya formlar,
işleme konulmadan derhal bilgi edinme birimlerine gönderilir. Başvuru
dilekçesi veya formu kaydedildikten sonra, en geç iki iş günü içinde
kurum veya kuruluşun ilgili birimlerine gönderilir. Bu yazıda;
başvurunun hangi birim tarafından cevaplanacağı ve başvuru sahibine
hangi tarihe kadar cevap verilmesi gerektiği belirtilir. Bu tür
yazıların hızlı bir şekilde ilgili birimlere iletilmesi için gerekli
yetki devri işlemleri ilgili mevzuata uygun olarak yapılır.
İstenen bilgi veya belgelerin belirsizliği halinde ne olacaktır ?
Başvuru dilekçesi veya formuyla istenen bilgi veya belgeler,
yeterince açık ve anlaşılır değilse, kurum ve kuruluşlar başvurunun
hangi nedenlerle yeterince açık ve anlaşılır olmadığını başvuru sahibine
bildirebilir ve ek bilgiler sunmasını isteyebilir. Bu takdirde on beş
günlük süre, belirtilen noksanlıkların tam olarak giderildiği tarihten
itibaren başlar.
İstenen bilgi veya belge başka bir yerde ise ne yapılacaktır ?
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi veya formu bu kurum ve kuruluşun
bilgi edinme birimine gönderilir ve durum ilgiliye bildirilir. Bu
şekilde yönlendirilen başvurunun bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve
kuruluşça alındığı tarihte başvuru yapılmış sayılır. Sürelerin
başlangıcında önceki başvuru dikkate alınmaz.
Bilgi edinme başvurularına kaç günde cevap verilmelidir ?
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi
on beş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması;
başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün
alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve
kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş
günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi
başvuru sahibine on beş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
Başvurular olumsuz cevaplanırsa ne yapılmalıdır ?
Kanun çerçevesinde bilgi edinme kapsamına girmeyecek bilgileri
yukarıdaki başlıklarda sıraladık. Genel olarak devletin güvenliği, suç
işlenme olasılığı ve özel hayatın gizliliği gibi başlıklarda
toplanabilecek olan bu istisnalar dışında her hangi bir bilginin 15 gün
içerisinde verilmemesi halinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna
itirazda bulunulur. Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilecektir. Kişiler olumsuz cevaptan itibaren 15 gün içinde
kurula başvurabilirler. Kurul ise kararını en geç 30 gün içerisinde
verecektir. Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma
süresini durdurur.
Başvurular için ücret talep edilecek mi ?
Kurum ve kuruluşlar, erişimine olanak sağladıkları bilgi veya belgeler
için başvuru sahibinden, bilgi veya belgelere erişimin gerektirdiği
inceleme, araştırma, kopyalama, postalama ve diğer maliyet unsurları ile
orantılı ölçüde ücret tahsil edebilir. Kurum ve kuruluşlar bu amaçla her
yıl bütçe kanununda belirlenecek ilkelere göre bilgiye erişim ücret
tarifesi belirler. Kamu kurumları e-mail yoluyla verilecek cevaplarda da
maliyet unsurlarıyla orantılı ölçüde ücret tahsil edebilir.
Kurum ve kuruluşlar erişimini sağlayacakları bilgi veya belgelerin,
erişim maliyeti tutarı ve ödemenin nereye yapılacağı hakkında başvuru
sahibini, başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde bilgilendirir.
Bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının kurum ve
kuruluş tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle, on beş veya otuz iş
günlük süreler kesilir. Başvuru sahibi, bildirimin yapıldığı tarihten
itibaren on beş iş günü içinde ödemeyi gerçekleştirdiğini gösteren
belgeyi sunmadığı takdirde talebinden vazgeçmiş sayılır.
Ancak, her halükarda, bilgi veya belgelerin ilk on sayfalarının kopyası
için postalama maliyeti dahil herhangi bir ücret istenemeyecektir.
Alınan bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamaz
Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamaz, kullanılamaz,
erişimi sağlayan kurum ve kuruluştan izin alınmaksızın yayınlanamaz. Bu
madde hükmüne aykırı olarak erişilen bilgi veya belgeleri ticari amaçla
çoğaltanlar, kullananlar veya yayınlayanlar hakkında kanunların cezai ve
hukuki sorumluluğa ilişkin hükümleri uygulanır.
Bilgi edine başvurularına zamanında cevap veremeyenlere verilecek
cezalar
Bilgi edinme hakkının kullanımı kapsamındaki başvurulara ilişkin
uygulamalar, kurum ve kuruluş yöneticilerince mevzuat dahilinde
denetlenir. Kanunun ve Yönetmeliğin uygulanmasında ihmali, kusuru veya
kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi
hususu saklı kalmak kaydıyla, tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin
cezaları uygulanır. Buna göre bir bilgi vermede kusurlu memura 657
sayılı Kanunun 125'nci maddesi gereğince ihmal halinde uyarma, kusur
halinde kınama, kasıt halinde ise aylıktan kesme cezası
verilebilecektir.
Vatandaşlar İçin Örnek Başvuru Formu
Başvuru sahibinin adı ve soyadı:
Oturma yeri veya iş adresi:
Türkiye Cumhuriyeti Kimlik No: (Elektronik ortamda yapılacak başvurular
için doldurulması zorunludur.)
Başvuruya hangi yolla cevap almak istersiniz? ( Yazılı / Elektronik )
Elektronik posta adresi: (Elektronik ortamda yapılacak başvurular için
doldurulması zorunludur.)
Başvuru Sahibinin İmzası
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu gereğince istediğim bilgi veya
belgeler aşağıda belirtilmiştir. Gereğini arz ederim.
İstenen bilgi veya belgeler:
(Not: Ayrılan bölümdeki boşluk yetmediği takdirde, başvuru için boş
sayfa / sayfalar kullanılabilir.)
|
|
|
|
